Pierwszymi mieszkancami wyspy nie byli Chinczycy. Mimo, ze historia Chin datowana jest ponad 3000 lat wstecz, a Tajwan zawsze lezal na peryferiach chinskiego imperium, nie odnotowano znaczacej migracji Chinczykow na Tajwan az do 15 wieku. Prawdopodobnie wczesni mieszkancy Tajwanu, zwani aborygenami, pochodzili z wysp Pacyfiku.
W 1517 pierwsi Europejczycy, zeglarze portugalscy, przybili do brzegow Tajwanu. Zachwyceni pieknem krajobrazu nazwali go „Ilha Formosa”, co znaczy „piekna wyspa”. Nazwa „Formosa” jest wciaz uzywana, lecz obecnie wyspa jest przede wszystkim znana pod chinska nazwa Taiwan, co mozna przetlumaczyc jako „tarasowa, szeregowa zatoka”.
Kilkukrotne proby skolonizowania Tajwanu przez Europejczykow nie powiodly sie. W 1624 Holendrzy kolonizuja poludniowy Tajwan i rzadza tam przez 38 lat. Dwa lata pozniej Hiszpanie kolonizuja polnocny Tajwan, ale zostaja wyparci przez Holendrow w roku 1642.
Tajwan nie mial armii zeby odeprzec holenderska okupacje, ale krwawe wydarzenia w Chinach wkrotce wszystko zmienily. Mandzurowie postanowili zniszczyc zwolennikow dynastii Ming. W roku 1661 Cheng Chengkung (Jheng Chen-Gong) zwany Koxinga, ucieka na Tajwan. Ma ze soba 35-tysieczne wojsko i skutecznie wypedza Holendrow. W 1683 Mandzurowie podbijaja jednak Tajwan i rzadza tam przez 212 lat.

W ciagu ponad 200 lat rzadow Mandzurow, pokazna liczba ludnosci z prowincji Fujian przybyla na Tajwan. Imigranci przynosili ze soba swoja kulture i jezyk i wciaz dominowali na wyspie.
Kiedy w roku 1895 Chiny poniosly kleske w Pierwszej Chinsko-Japonskiej Wojnie, Tajwan byl jednym z lupow wojennych i zostal przekazany Japonii. Wielu mieszkancow wyspy sprzeciwialo sie surowemu prawu japonskiemu i organizowalo rebelie. Oglaszono tez, ze Tajwan najpozniej w ciagu roku bedzie niepodlegla republika. Jednak The Formosan Republic, pierwsza republika w Azji, byla najkrocej zyjaca republika. Japonczycy szybko i brutalnie ja zmiazdzyli. Przez nastepne 50 lat Tajwan byl czescia Japonii i ulegal jej wplywom. Nawet dzis wielu starszych Tajwanczykow mowi po japonsku.
Mimo, ze Japonczycy nie tolerowali przeciwstawiania sie ich prawu, efektywnie przyczynili sie do rozwoju ekonomii i edukacji na Tajwanie. Podczas rzadow Japonii stal sie on krajem bardziej rozwinietym niz kontynentalne Chiny. Japonczycy budowali drogi, tory kolejowe, szkoly, szpitale i wprowadzali technike do rolnictwa. W odroznieniu od Chinczykow i Koreanczykow, starsi Tajwanczycy czesto cieplo wspominaja ere japonska. Mimo, iz zwykle dodaja, ze policjanci japonscy w pelni zasluzyli na miano brutali.
Efektywny, czy nie, rzad japonski przede wszystkim chcial pozyskac sile robocza i surowce. Kiedy wybuchla II Wojna Swiatowa, Japonczycy wcielili do armii dziesiatki tysiecy Tajwanczykow, z ktorych wielu zginelo lub odnioslo rany. Alianci bombardowali obiekty wojskowe na Tajwanie, jednak wyspa szczesliwie oparla sie nalotom dywanowym, jakie musiala znosic Japonia. W roku 1945 Japonia zostala pokonana, a Tajwan powrocil do Chin. Kiedy jednak wojna dobiegla koncowi, tajwanska ekonomia na rowni z chinska i japonska, popadla w ruine.

Wydarzenia w kontynentalnych Chinach z pierwszej polowy XX-tego wieku musialy wywrzec wplyw na przyszlosc Tajwanu.
Ostatnia chinska dynastia Qing upadla w roku 1911 w nastepstwie narodowej rebelii pod przywodstwem dr Sun Yatsen’a, ktory stal sie pierwszym prezydentem Republiki Chinskiej (Republic of China, ROC). Sun Yatsen nie chcial wladzy, ustapil zatem na korzysc Yuan Shikai’a. Ten nie podzielal niestety wizji Yatsen’a o demokratycznych Chinach i probowal uczynic z siebie nowego cesarza. Nie udalo mu sie to jednak.
Pozniej nastapil okres wojny obywatelskiej, podczas ktorej rozne frakcje walczyly o wladze. Ostatecznie jednosc przywrocono kiedy Kuomintang (KMT, Nationalist Party) sila przejal wladze. Przywodca armii nacjonalistow byl Chiang Kaishek, ktoremu przyslugiwal tytul Generalissimo. Jednakze wkrotce i KMT stanela w obliczu powaznych zagrozen: z jednej strony Japonia rosla w sile, z drugiej grozila komunistyczna rebelia.
Po porazce Japonii w II Wojnie Swiatowej, zgodnie z postanowieniami z Jalty, Chiny odzyskaly suwerennosc. Tajwanczycy nie cieszyli sie dlugo z konca wojny. Chiang Kaishek uczynil skorumpowanego i niekompetentnego generala Chen Yi gubernatorem Tajwanu. Zle rzady Chen’a Yi osiagnely punkt krytyczny 28 lutego 1947 roku, kiedy brutalnie stlumiono rozruchy przeciw KMT. Wydarzenie to, teraz znane jako „2-28”, pozostawalo zakazanym tematem az do zniesienia stanu wojennego w roku 1987.

28 lutego 1947 roku w masowej rzezi zginely tysiace Tajwanczykow z rak chinskich zolnierzy Chiang Kaishek’a. Wydarzenie to bylo poczatkiem 40-letniego stanu wojennego, podczas ktorego Kuomintang rzadzil na Tajwanie zelazna piescia.

* Na podstawie „Taiwan” by Lonely Planet, tlumaczenie Natiwa.

Reklamy